Udostępnij
Stari Grad to jedno z tych miejsc w Chorwacji, które nie krzyczą głośnymi atrakcjami i imprezowym klimatem, lecz zachwycają spokojem, historią i autentyczną atmosferą Dalmacji. Położone na wyspie Hvar miasto uznawane jest za jedno z najstarszych w całej Chorwacji. Spacerując jego kamiennymi uliczkami, można poczuć klimat dawnych śródziemnomorskich portów, gdzie życie płynie zdecydowanie wolniej niż w popularnych kurortach.
W przeciwieństwie do miasta Hvar, które przyciąga luksusowymi jachtami i nocnym życiem, Stari Grad oferuje bardziej kameralny i lokalny charakter. To miejsce idealne dla osób szukających spokojnego wypoczynku, dobrego jedzenia i klimatycznych spacerów nad Adriatykiem. Stare kamienne domy i niewielki port tworzą wyjątkowy krajobraz, który trudno pomylić z jakimkolwiek innym miejscem w Chorwacji.
To również świetna baza do odkrywania wyspy Hvar. Można stąd łatwo dotrzeć zarówno do plaż, jak i bardziej znanych miejscowości, jednocześnie unikając największego tłoku. Stari Grad pokazuje bardziej autentyczne oblicze chorwackiego wybrzeża.
Lokalizacja i dojazd
Stari Grad położony jest na północnej części wyspy Hvar, jednej z najbardziej znanych wysp Adriatyku. Miasto znajduje się nad długą i dobrze osłoniętą zatoką, która od wieków pełniła funkcję naturalnego portu. Dzięki temu Stari Grad od starożytności był ważnym punktem handlowym i komunikacyjnym.
Najłatwiej dostać się tutaj promem ze Splitu. Rejs do tutejszego portu w trwa zwykle około dwóch godzin i sam w sobie stanowi dużą atrakcję, ponieważ pozwala podziwiać wybrzeże Dalmacji i okoliczne wyspy. Na prom można wjechać samochodem, co jest wygodnym rozwiązaniem dla osób planujących zwiedzanie całej wyspy Hvar.
Po wyspie można poruszać się autem, autobusami lub skuterami. Drogi są malownicze, choć momentami dość wąskie i kręte. Ze Starego Gradu łatwo dojechać do miasta Hvar, Jelsy czy licznych plaż rozsianych wzdłuż wybrzeża.
Samo miasteczko najlepiej zwiedzać pieszo. Historyczne centrum jest niewielkie, a większość uliczek ma typowo śródziemnomorski charakter – są wąskie, kamienne i pełne niewielkich restauracji, sklepów oraz kawiarni.
Historia miasta
Historia Stari Grad sięga aż IV wieku p.n.e., kiedy greccy osadnicy z wyspy Paros założyli tutaj miasto Faros. To właśnie dlatego miejsce uznawane jest za jedno z najstarszych miast Chorwacji. Grecy dostrzegli ogromny potencjał tej zatoki i stworzyli tutaj ważny ośrodek handlowy.
Do dziś jednym z najważniejszych śladów tamtych czasów jest tzw. Równina Stari Grad, wpisana na listę UNESCO. To unikalny system pól uprawnych wytyczonych jeszcze przez starożytnych Greków. Co niezwykłe, układ ten przetrwał praktycznie bez większych zmian przez ponad dwa tysiące lat.
Na przestrzeni wieków miasto znajdowało się pod wpływem Rzymian, Wenecjan oraz Austro-Węgier. Każdy z tych okresów pozostawił ślady w lokalnej architekturze i kulturze. Stari Grad przez długi czas był jednym z najważniejszych portów na Adriatyku, choć z czasem większe znaczenie zaczął zdobywać pobliski Hvar.
Mimo licznych historycznych zmian miasto zachowało spokojny charakter i uniknęło nadmiernej komercjalizacji. Dzięki temu spacer po centrum nadal pozwala poczuć autentyczny klimat dawnej Dalmacji.
Największym zaskoczeniem była dla mnie informacja, którą przeczytałem w jednej z uliczek miasta, dotycząca badań archeologicznych, które pokazały starożytne mozaiki. Nie zostały one zachowane na miejscu – możemy je oglądać na zdjęciach z badań.
Stan obecny miasta
Dziś Stari Grad to spokojny kurort i jedno z najbardziej klimatycznych miejsc na wyspie Hvar. Miasto przyciąga turystów szukających bardziej kameralnego wypoczynku niż w popularnym Hvarze. Nie znajdziecie tutaj wielkich klubów czy luksusowych beach barów na każdym kroku – zamiast tego czekają niewielkie konoby (tawerny), spokojna marina i lokalna atmosfera.
Największym atutem miasta jest jego klimat. Nadmorska promenada idealnie nadaje się na wieczorne spacery, a stare kamienne uliczki kryją klimatyczne restauracje serwujące lokalne dania i wina. W porcie cumują zarówno rybackie łodzie, jak i prywatne jachty, co tworzy typowo śródziemnomorski krajobraz.
Ja do miasta Stari Grad przypłynąłem na pokładzie katamaranu More Sailing. Stari Grad był naszym miejscem na nocleg w marinie, ale nie zabrakło także czasu na wieczorny i poranny spacer po mieście. W marinie dostępne są toalety i prysznice, ale nie jest ich dużo i w sezonie na pewno chwilę poczekacie, jeżeli będziecie chcieli z nich skorzystać w „godzinach szczytu”. Więcej o moim rejsie znajdziecie w tekście.
W okolicy miasta znajdują się liczne winnice i gaje oliwne. Produkcja wina i oliwy nadal odgrywa ważną rolę w lokalnej gospodarce. Dzięki temu w restauracjach można spróbować wielu regionalnych produktów i tradycyjnej dalmatyńskiej kuchni. Ja zdecydowałem się spróbować dania, które nazywa się dalmatinska pašticada i jest to duszona w winie, warzywach i suszonych owocach wołowina wraz z kluseczkami, które bardzo przypominają nasze domowe kopytka. Danie było bardzo smaczne, ale w moim rankingu delikatnie ustępowało kalmarom, które jadłem następnego dnia!
Stari Grad jest również świetnym miejscem dla osób lubiących spokojniejsze tempo podróżowania. To idealny kierunek w duchu slow travel – można tutaj po prostu spacerować, obserwować codzienne życie mieszkańców i cieszyć się widokiem Adriatyku bez pośpiechu. Pamiętajcie, że mój pobyt w mieście miał miejsce w maju, jest szansa, że w szczycie sezonu, ilość gości zwiększa się.
Czy warto odwiedzić?
Zdecydowanie tak. Stari Grad to jedno z najbardziej autentycznych miejsc na chorwackim wybrzeżu, jakie miałem okazję odwiedzić. Miasto zachwyca historią, spokojem i śródziemnomorskim klimatem, którego coraz trudniej szukać w najbardziej popularnych kurortach.
To świetne miejsce zarówno na krótki pobyt, jak i dłuższy wypoczynek. Można tutaj odpocząć od tłumów, spacerować po historycznych uliczkach, próbować lokalnych win i po prostu chłonąć atmosferę dalmatyńskiej wyspy. Dużym atutem jest także położenie – Stari Grad stanowi doskonałą bazę wypadową do odkrywania całego Hvaru.
Miasto szczególnie przypadnie do gustu osobom ceniącym historię, spokojniejsze podróżowanie i autentyczne doświadczenia. To miejsce, które nie potrzebuje wielkich atrakcji, by zrobić ogromne wrażenie.
Co w okolicy?
Okolice Stari Grad oferują wiele ciekawych miejsc do odkrycia. Najbardziej znanym kierunkiem jest oczywiście miasto Hvar, słynące z pięknej promenady, twierdzy górującej nad portem oraz życia nocnego. Warto odwiedzić je choćby na jednodniową wycieczkę.
Bardzo ciekawym miejscem jest również Jelsa – spokojna miejscowość z klimatycznym centrum i lokalnymi restauracjami. W okolicy znajdują się także liczne plaże ukryte w zatoczkach, do których często można dotrzeć jedynie pieszo lub łodzią.
Miłośnicy aktywnego wypoczynku znajdą tutaj szlaki rowerowe i piesze prowadzące przez wzgórza, winnice oraz gaje oliwne. Popularne są również rejsy wokół wyspy Hvar oraz wycieczki na pobliskie wyspy Paklińskie.
Warto odwiedzić także wspomnianą wcześniej Równinę Stari Grad wpisaną na listę UNESCO. To miejsce wyjątkowe nie tylko pod względem historycznym, ale również krajobrazowym – pokazuje, jak wyglądało rolnictwo w czasach starożytnych i jak mocno historia nadal obecna jest w codziennym życiu mieszkańców wyspy.
