Udostępnij
Cmentarz Centralny w Wiedniu (Zentralfriedhof) to jedno z najbardziej niezwykłych miejsc pamięci w Europie – ogromna, zielona nekropolia, która łączy w sobie historię, kulturę i architekturę. To nie tylko miejsce spoczynku wybitnych postaci, lecz także przestrzeń spacerów, zadumy i spotkania z wielokulturową i wielonarodową przeszłością miasta.
To drugi pod względem powierzchni i pierwszy pod względem ilości pochówków cmentarz w Europie! Uwierzcie, że to naprawdę spory teren i jeżeli chcecie pospacerować po nim całym, to wyposażcie się w wodę i wygodne buty oraz co najmniej połowę dnia!
Cmentarz Centralny w Wiedniu – lokalizacja i dojazd
Cmentarz Centralny w Wiedniu (Zentralfriedhof) znajduje się w południowo-wschodniej części miasta, w 11. dzielnicy Simmering. To ogromny, 2,5-kilometrowy kompleks, który jest praktycznie małym miastem z siecią alei, kościołem, kilkoma bramami wejściowymi i rozległymi kwaterami. Dojazd jest bardzo wygodny zarówno dla mieszkańców, jak i turystów – nie trzeba posiadać samochodu, by dotrzeć na teren nekropolii. Najłatwiej dostać się tu linią tramwajową 71, która kończy swój bieg tuż przy głównym wejściu. Dla osób podróżujących metrem najlepszym połączeniem jest linia U3 z przesiadką na tramwaj – cała trasa z centrum zajmuje ok. 25–30 minut.
Dla kierowców przygotowano kilka wygodnych parkingów przy bramach. Cmentarz Centralny w Wiedniu jest bardzo rozległy. Warto zaopatrzyć się w mapę – dostępna jest na tablicach przy wejściach lub na stronie internetowej cmentarza. Dzięki przejrzystemu układowi alei można łatwo dotrzeć do najważniejszych miejsc pamięci, zwłaszcza jeśli planuje się odwiedzenie grobów słynnych osobistości, rozproszonych w różnych częściach nekropolii.
Po terenie cmentarza w określonych warunkach jeżdżą samochody. Osoby z ograniczeniami ruchu lub starsze mogą wystąpić o takie pozwolenie. Można tu także wynająć dorożkę na przejażdżkę.
Aktualności o cmentarzu znajdziecie na jego stronie, ale niestety tylko po niemiecku.
O samym cmentarzu i jego kwaterach
Cmentarz Centralny w Wiedniu to jeden z większych cmentarzy na świecie pod względem ilości pochówków – spoczywa tu ponad 3 miliony osób, a kolejne miejsca są wykorzystywane do dziś. Teren cmentarza podzielony jest na dziesiątki kwater oznaczonych numerami. W różnych częściach znajdują się sekcje poświęcone poszczególnym wyznaniom, narodom, grupom zawodowym i postaciom zasłużonym dla Austrii. Nekropolia została zaprojektowana jak park – szerokie aleje obsadzone drzewami, starannie utrzymane trawniki i liczne pomniki sprawiają, że miejsce ma monumentalny, a zarazem spokojny charakter.
Najbardziej reprezentacyjne części to:
- Grupa 32A – tzw. Ehrengräber, czyli groby zasłużonych;
- Ehrengräber der Musiker – miejsce spoczynku największych kompozytorów, takich jak Beethoven, Strauss czy Schubert;
- Strefa wojskowa – z kwaterami żołnierzy poległych w obu wojnach światowych oraz ofiar konfliktów z XX wieku;
- Cmentarz żydowski – jedna z najcenniejszych części, z grobami rabinów, kupców, uczonych i działaczy zasłużonych dla Wiednia;
- Kwatery muzułmańskie, prawosławne i protestanckie – odzwierciedlające różnorodność kulturową miasta.
Każda część ma swój własny charakter – od skromnych, kamiennych macew z hebrajskimi inskrypcjami po monumentalne grobowce bogatych wiedeńskich rodów. Cmentarz jest ogromny, ale zaplanowany tak, by można go było eksplorować tematycznie – muzycy, uczeni, artyści, przedsiębiorcy, politycy oraz zwykli mieszkańcy tworzą razem wyjątkową historię miasta. Jeżeli nie macie planu to warto po prostu pospacerować i odkrywać spontanicznie!
Już sama Brama Główna może świadczyć o skali tego miejsca. Powstała ona w 1905 rok i składa się z dwóch pylonów. Jeden poświęcony jest cesarzowi Franciszkowi Józefowi, a drugi burmistrzowi Wiednia Karłowi Laugerowi. Tuż za bramą czekają na nas tzw. Stare Arkady – zbiór grobowców zasłużonych. Cmentarz Centralny w Wiedniu na swoim terenie posiada także Muzeum Cmentarza, ale niestety nie starczyło nam tym razem czasu na wizytę.
Historia cmentarza
Cmentarz Centralny w Wiedniu został otwarty w 1874 roku, kiedy Wiedeń przeżywał gwałtowny wzrost liczby ludności. Decyzja o jego powstaniu zapadła jednak 11 lat wcześniej. Miasto potrzebowało nowej, dużej nekropolii – istniejące cmentarze były przepełnione i zbyt małe, by sprostać potrzebom mieszkańców. Władze podjęły więc decyzję o stworzeniu ogromnego, nowoczesnego cmentarza, który miał wystarczyć na wiele pokoleń. Lokalizacja poza ścisłym centrum miała zapewnić odpowiednią przestrzeń do rozbudowy, a jednocześnie umożliwić łatwy dojazd.
Projekt cmentarza nawiązywał do idei tzw. „nekropolii ogrodowej”, popularnej w XIX wieku – przestronnej, dostępnej, z szerokimi alejami, zielenią i monumentalną architekturą. Od początku funkcjonowania przeznaczono tu osobne części dla przedstawicieli różnych wyznań – katolików, protestantów, Żydów, prawosławnych czy muzułmanów. Z biegiem lat Cmentarz Centralny w Wiedniu stał się miejscem spoczynku nie tylko zwykłych mieszkańców, ale i największych osobistości kultury, nauki i polityki Austrii. Pierwszy pochówek miał miejsce na Zentralfriedhof 1 listopada 1874 roku, a grób pochowanego wówczas Jakuba Zelzera istnieje do dziś.
W XX wieku Cmentarz Centralny w Wiedniu kilkakrotnie rozbudowywano – powstały nowe kwatery wojskowe, miejsca pamięci ofiar nazizmu, a także nowoczesne krematorium. Współcześnie nekropolia jest nie tylko miejscem pochówku, ale także przestrzenią pamięci historycznej i jedną z najważniejszych atrakcji kulturalnych Wiednia, odwiedzaną zarówno przez turystów, jak i mieszkańców.
Cmentarz Centralny w Wiedniu to także świadectwo wielokulturowości Wiednia. Na grobach znajdziemy tysiące nazwisk pokazujących dawne ruchy migracyjne – na pewno rzucą Wam się w oczy nazwiska polskie, czeskie czy słowackie.
Kościół św. Karola Boromeusza
Dominującym punktem Cmentarza Centralnego jest majestatyczny kościół cmentarny św. Karola Boromeusza, dawniej znany też jako Dr.-Karl-Lueger-Gedächtniskirche. Ta secesyjna świątynia została zaprojektowana przez słynnego architekta Maxa Hegele i ukończona w 1910 roku. Jej masywna kopuła, zdobiona wewnątrz turkusowymi płytkami, widoczna jest z dużej odległości i stanowi jedną z najpiękniejszych realizacji secesji wiedeńskiej w architekturze sakralnej.
Wnętrze kościoła zachwyca harmonijnym połączeniem klasycznych form i secesyjnych detali – delikatnych ornamentów, złoconych elementów i monumentalnych kolumn. Centralną część stanowi ołtarz z wizerunkiem św. Karola Boromeusza. W podziemiach znajdują się krypty, w tym miejsce spoczynku burmistrza Wiednia Karla Luegera, którego działalność mocno wpłynęła na rozwój miasta przełomu XIX i XX wieku.
Kościół jest nie tylko miejscem ceremonii pogrzebowych, ale także obiektem często odwiedzanym ze względu na jego walory architektoniczne. Latem odbywają się tu również koncerty muzyki organowej, które przyciągają miłośników secesji i muzyki klasycznej.
Groby zasłużonych
Cmentarz Centralny w Wiedniu słynie z wyjątkowej liczby Ehrengräber – grobów honorowych, w których spoczywają najwybitniejsze postacie związane z Austrią. Jest ich ponad 1000, a wiele z nich należy do ludzi, których nazwiska zna cały świat.
Kompozytorzy
- Ludwig van Beethoven – przeniesiony z cmentarza Währinger; jego monumentalny nagrobek to jedno z najczęściej odwiedzanych miejsc na nekropolii.
- Johann Strauss (ojciec i syn) – królowie walca, których muzyka do dziś kojarzona jest z Wiedniem.
- Franz Schubert – mistrz liryki wokalnej.
- Johannes Brahms, Wolfgang Amadeus Mozart (symboliczny grób).
Artyści, pisarze, naukowcy
- Falco – jedna z największych ikon muzyki pop w Austrii.
- Arnold Schönberg – twórca dodekafonii.
- Carl Ritter von Ghega – projektant Kolei Semmering.
- Christian Doppler – fizyk, autor słynnego efektu Dopplera.
Politycy i osobistości publiczne
- liczni burmistrzowie Wiednia, ministrowie, działacze i filantropi.
Odwiedzając groby zasłużonych, warto skorzystać z mapy – kwatera 32A i jej okolice to serce tej części cmentarza. Monumentalne nagrobki są dziełami znanych rzeźbiarzy i tworzą unikatową galerię sztuki sepulkralnej na świeżym powietrzu.
Warto odwiedzić Cmentarz Centralny w Wiedniu?
Cmentarz Centralny w Wiedniu pozwala spojrzeć na stolicę Austrii z innej perspektywy – pełnej refleksji, piękna i wielowiekowych historii. To miejsce, które zachwyca zarówno miłośników sztuki i architektury, jak i tych, którzy cenią spokojne, pełne atmosfery zakątki. Jeśli chcesz poznać Wiedeń bardziej świadomie, warto wpisać to wyjątkowe miejsce na swoją listę.
Cmentarz Centralny w Wiedniu nie jest typową atrakcją turystyczną, chociaż turystów na nim nie brakuje. Moim zdaniem jest to miejsce, który warto poznać, a jeżeli interesujecie się historią Wiednia to zdecydowanie będziecie mieli co robić!
PS Jeżeli planujecie jeszcze swój pobyt w Wiedniu to zajrzyjcie koniecznie do naszego tekstu – Wiedeń na weekend. Znajdziecie tam naszą propozycję na citybreak w stolicy Austrii.
