Betlemy, czyli szopki bożonarodzeniowe to tradycyjny element czeskiej kultury. Znajdziecie je w wielu regionach, a często wśród nich spotkacie prawdziwe dzieła sztuki! Muzeum Szopek w Třeběchovicach zbiera szopki i próbuje przedstawić ich historię. To właśnie także w tej placówce mieści się Szopka Probošta, uznawana za jedną z najpiękniejszych w kraju!
Myśląc o szopkach bożonarodzeniowych raczej nie macie w głowach nic spektakularnego. Betlemy jednak (bo tak w Czechach szopki są nazywane) potrafią zaskoczyć rozmiarem, materiałem czy ilością ruchomych elementów.
Muzeum Szopek jest placówką wyjątkową. Świadczy o tym fakt, że do dzisiaj zgłaszają się do niego osoby z całego kraju, które na strychach czy w piwnicach odnalazły stare szopki lub ich elementy. Pracownicy muzeum zdradzili nam, że nie ma miesiąca, żeby kilka takich zapytań nie trafiło na skrzynkę mailową lub tradycyjną placówki.
Spis treści
Lokalizacja Muzeum Szopek w Třeběchovicach
Muzeum Szopek (Třebechovické muzeum betlémů) znajduje się w Trzebechowicach, a jego dokładny adres to Masarykovo nám. 1426, 503 46 Třebechovice pod Orebem. Miejscowość ta zlokalizowana jest w hradeckim kraju w Republice Czeskiej. Samo muzeum znajduje się przy Rynku, gdzie możecie zaparkować samochód. Do przejścia granicznego Kudowa-Zdrój macie stąd tylko 39 kilometrów.
Godziny otwarcia i bilety
Muzeum Szopek czynne jest od wtorku do niedzieli w godzinach 9.00-12.00 i 12.30-16.30. Ostatnie osoby wpuszczane są na ekspozycję o 16.00. W poniedziałki muzeum jest nieczynne.
Bilet dla osoby dorosłej kosztuje 100 CZK. Dzieci do 4 roku życia wchodzą za darmo, a te, które mają od 4 do 15 lat płacą 30 CZK. Wstęp dla seniorów to wydatek 60 CZK.


Szopka Probošta
Spora część ekspozycji w Muzeum Szopek poświęcona jest jednej szopce. Jest to Betlem Josefa Probošta, Josefa Kapuciána i Josefa Frimla (autora mechanizmu). Jest to jedyna szopka w całej Republice Czeskiej, która została uznana Narodowym Zabytkiem Kultury (w 1999 roku). Szopka ma już ponad 100 lat, a okoliczności jej powstania nie należą do wesołych.
Józef Probošt po odbyciu służby wojskowej ożenił się, a jego dużo młodsza żona urodziła syna. Niestety po 8 miesiącach życia zmarł. Wiele osób upatruje w tym fakcie motywacji do zbudowania szopki i znalezienia pocieszenia. Zaczęła się ona rozrastać i pochłaniała całe oszczędności rodziny.
Zanim zobaczycie wspomnianą szopkę, warto poświęcić chwilę na ekspozycję dotyczącą jej twórców i całego procesu powstawania. Możecie na niej poznać sylwetkę „kierownika budowy szopki” Josefa Probošta, rzeźbiarza Josefa Kapuciána i Josefa Frimla, dzięki któremu się ona porusza. Specjalna część ekspozycji pokazuje poszczególne elementy rzeźbienia figur oraz działanie niektórych z mechanizmów poruszających całość.
Pierwotnie szopka powstawała jako atrakcja stacjonarna, ale z czasem zaczęła podróżować na różne wystawy. Dzisiaj ma ona kształt lini prostej, a kiedyś zbudowana była w kształt litery „L”.
Szopka zrobiła na mnie ogromne wrażenie. Po pierwsze jest ona bardzo duża, a ilość figur i scen jest imponująca. Nawet, gdy nie jest włączona to dzieje się na niej wiele, a po włączeniu mechanizmów ożywa ona w magiczny sposób. Szopka ma 6,89 metra długości, 1,89 metra głębokości i 2,35 metra wysokości. Całość możecie obejść dookoła, więc jeżeli ciekawią Wam mechanizmy ukryte z tyłu, to część z nich możecie zobaczyć.
Szopka składa się z ponad 2000 figur i przedstawia różnorodne sceny biblijne i te z codziennego życia.



Kolekcja szopek
Oprócz szopki Probošta, w muzeum znajduje się około 450 innych szopek pochodzących z różnych stron Czeskiej Republiki, ale i z zza granicy. Jak na Muzeum Szopek przystało, dowiecie się tam o różnych stylach wytwarzania szopek, a na wystawie obejrzycie eksponaty stworzone z papieru, drewna, masy chlebowej, gipsu, rybich łusek czy nawet odlewane ze szkła! Najmniejsza szopka, jaka znajduje się w kolekcji muzeum zrobiona jest w łupince orzecha.
Tradycja robienia szopek w Republice Czeskiej sięga XVI wieku i są one znane na całym świecie. Dzisiaj zawód szopkarza zanika, ale w wielu regionach prowadzone są różnorodne projektu, które mają przywrócić tą tradycję do życia.
Co ciekawe, szopka Probosta nie jest największą szopką w Republice Czeskiej. Największy berlem na świecie znajduje się w mieście Jindřichův Hradec i został wpisany do Księgi Rekordów Guinessa.






Warto odwiedzić?
Muzeum Szopek to miejsce, które powinien odwiedzić każdy, kto chce poznać czeską kulturę i tradycje. Obejrzenie eksponatów z kolekcji betlemów to ciekawe przeżycie, ale szopka Probošta to moim zdaniem dzieło sztuki, które zobaczyć trzeba.
Jeżeli ciekawią Was inne tradycje to w hradeckim kraju kiedyś silnie rozwinięte było dmuchanie szklanych perełek, które zdobiły później domy w świątecznych czasach. Większość fabryk zniknęła a dmuchacze w przeszłości przebranżowili się na produkcję ozdób choinkowych.
O współczesnej produkcji ozdób choinkowych dowiecie się np. w wytwórni „Ozdoba” – sprawdźcie koniecznie tekst „Jak powstają bombki?„